علت افزایش سکته در زمستان چیست؟
کاهش دما در زمستان فقط باعث احساس سرما نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند روی سیستم قلبی‌عروقی نیز اثر بگذارد. در هوای سرد، رگ‌های خونی منقبض می‌شوند و این فرایند می‌تواند فشار خون را افزایش دهد. بالا رفتن فشار خون، به‌ویژه در افراد مبتلا به فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی، با افزایش خطر سکته مغزی در زمستان ارتباط دارد
چرا سکته در زمستان بیشتر می‌شود؟
رابطه میان زمستان و سکته مغزی سال‌هاست مورد توجه پژوهشگران قرار دارد. برخی مطالعات، افزایش خطر یا شدت سکته را در هوای سرد گزارش کرده‌اند. با این حال، نتایج همه پژوهش‌ها یکسان نیستند. بنابراین نمی‌توان گفت هر فردی در زمستان الزاماً با خطر بیشتری روبه‌رو است.
یک مطالعه در آلمان، بیش از ۴.۲ میلیون بستری مرتبط با سکته ایسکمیک را بررسی کرد. این پژوهش بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۲ انجام شد. تعداد بستری‌ها تفاوت معناداری میان فصل‌ها نشان نداد. بااین‌حال، مرگ‌ومیر داخل بیمارستانی در زمستان بیشتر بود. میزان مرگ‌ومیر زمستانی ۷.۴ درصد گزارش شد. این میزان در تابستان ۶.۶ درصد بود.
مطالعات دیگری نیز ارتباط میان دمای پایین و سکته را بررسی کرده‌اند. یک پژوهش روی بیش از ۱۲ هزار نفر در ژاپن انجام شد. در این مطالعه، تعداد روزهای سرد با بروز سکته ارتباط داشت. این ارتباط در زنان بیشتر مشاهده شد.
بنابراین، علت افزایش سکته در زمستان مجموعه‌ای از عوامل مختلف است. سرما می‌تواند تغییراتی در عملکرد عروق، فشار خون و سیستم انعقاد ایجاد کند. سبک زندگی زمستانی نیز ممکن است این عوامل را تشدید کند.
تأثیر سرما بر فشار خون
یکی از مهم‌ترین عوامل خطر سکته مغزی، فشار خون بالا است. هوای سرد باعث انقباض رگ‌های خونی می‌شود. در نتیجه، مقاومت عروقی افزایش پیدا می‌کند. این شرایط می‌تواند فشار خون را بالا ببرد.
یک مطالعه گزارش کرده است که با کاهش ۱۰ درجه‌ای دمای محیط، فشار خون به‌طور متوسط افزایش پیدا می‌کند. در آن مطالعه، افزایش متوسط فشار خون حدود ۶.۹ میلی‌متر جیوه سیستولیک و ۲.۹ میلی‌متر جیوه دیاستولیک بود.
افزایش فشار خون برای افراد مبتلا به پرفشاری اهمیت بیشتری دارد. فشار خون کنترل‌نشده می‌تواند احتمال آسیب عروق مغزی را افزایش دهد. همچنین در برخی شرایط، افزایش شدید فشار خون با خونریزی مغزی ارتباط دارد.
مطالعه INTERACT2 نیز ارتباط میان دمای پایین و خونریزی داخل مغزی را بررسی کرد. در این پژوهش، دمای پایین با افزایش خطر خونریزی داخل مغزی ارتباط داشت.
تأثیر هوای سرد بر غلظت و انعقاد خون
یکی دیگر از عوامل مطرح، تغییرات سیستم انعقاد خون است. دمای پایین می‌تواند بر برخی شاخص‌های انعقادی و عروقی اثر بگذارد. این تغییرات در افراد دارای عوامل خطر قلبی‌عروقی اهمیت بیشتری دارند.
در یک مطالعه درباره سکته ایسکمیک، دوره‌های سرمای شدید با فشار خون سیستولیک و دیاستولیک بالاتر ارتباط داشتند. همچنین برخی شاخص‌های انعقادی و التهاب نیز تغییر کرده بودند. پژوهشگران این عوامل را از مکانیسم‌های احتمالی ارتباط سرما با سکته دانسته‌اند.
البته این یافته‌ها به معنی ایجاد مستقیم سکته توسط سرما نیستند. سکته معمولاً نتیجه تعامل چند عامل خطر است. فشار خون، دیابت، چربی خون، سیگار، بیماری‌های قلبی و سن اهمیت زیادی دارند.
سرما و سکته ایسکمیک
سکته ایسکمیک زمانی رخ می‌دهد که جریان خون بخشی از مغز مسدود شود. لخته خون یکی از عوامل مهم ایجاد این نوع سکته است. شرایطی که فشار خون و انعقاد را تغییر می‌دهند، می‌توانند اهمیت بیشتری پیدا کنند.
یک پژوهش درباره دمای زمستانی نشان داد که بیماران مبتلا به سکته ایسکمیک در شرایط دمای پایین، برخی تفاوت‌های فشار خون و انعقاد داشتند. همچنین شدت اختلالات عصبی در گروه دارای مواجهه با دمای پایین بیشتر بود.
با این حال، برای نتیجه‌گیری قطعی درباره رابطه مستقیم سرما و تمام انواع سکته، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
کاهش فعالیت بدنی در زمستان چه نقشی دارد؟
زمستان معمولاً باعث کاهش فعالیت‌های خارج از خانه می‌شود. افراد ممکن است زمان بیشتری را در خانه سپری کنند. این موضوع می‌تواند میزان تحرک روزانه را کاهش دهد.
فعالیت بدنی منظم برای کنترل فشار خون و وزن اهمیت دارد. همچنین ورزش می‌تواند به کنترل قند و چربی خون کمک کند. کاهش فعالیت در طولانی‌مدت ممکن است برخی عوامل خطر قلبی‌عروقی را تشدید کند.
البته کاهش فعالیت در چند روز سرد، به‌تنهایی باعث سکته نمی‌شود. نگرانی اصلی زمانی ایجاد می‌شود که کم‌تحرکی به یک الگوی طولانی‌مدت تبدیل شود.
تغییر رژیم غذایی در فصل سرد
زمستان برای بسیاری از افراد با مصرف غذاهای پرکالری همراه است. غذاهای چرب، شیرینی‌ها و خوراکی‌های شور ممکن است بیشتر مصرف شوند. مصرف زیاد نمک می‌تواند برای افراد مبتلا به فشار خون مشکل‌ساز باشد.
افزایش وزن نیز می‌تواند کنترل فشار خون و قند خون را دشوارتر کند. به همین دلیل، حفظ الگوی غذایی متعادل در زمستان اهمیت دارد.
برای پیشگیری از سکته، لازم نیست رژیم غذایی بسیار سختی داشته باشید. کاهش مصرف نمک و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده می‌تواند قدم مناسبی باشد. مصرف سبزیجات، میوه، غلات کامل و منابع پروتئینی مناسب نیز اهمیت دارد.
عفونت‌های زمستانی و خطر سکته
زمستان فصل شیوع بیشتر برخی عفونت‌های تنفسی است. عفونت می‌تواند باعث ایجاد واکنش التهابی در بدن شود. این وضعیت در افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در یک مطالعه روی بیماران سکته ایسکمیک، دوره‌های سرمای شدید با افزایش خطر عفونت تنفسی همراه بودند. پژوهشگران افزایش فشار خون، تغییرات انعقادی و التهاب را از مسیرهای احتمالی مطرح کردند.
بنابراین، مراقبت از سلامت عمومی در زمستان اهمیت زیادی دارد. افراد پرخطر باید بیماری‌های زمینه‌ای خود را منظم کنترل کنند. همچنین در صورت بروز علائم عفونت شدید، دریافت مشاوره پزشکی اهمیت دارد.
چه کسانی در زمستان بیشتر در معرض خطر هستند؟
سرما برای همه افراد خطر یکسانی ایجاد نمی‌کند. افراد دارای عوامل خطر قلبی‌عروقی باید توجه بیشتری داشته باشند.
گروه‌های مهم شامل موارد زیر هستند:
- افراد مبتلا به فشار خون بالا
- افراد مبتلا به دیابت
- افراد دارای بیماری‌های قلبی
- افراد مبتلا به چربی خون بالا
- افراد سیگاری
- افراد دارای سابقه سکته مغزی
- افراد دارای اضافه‌وزن و کم‌تحرکی
- سالمندان
- افراد مبتلا به برخی اختلالات ریتم قلب مانند فیبریلاسیون دهلیزی
وجود این عوامل به معنی وقوع حتمی سکته نیست. کنترل مناسب آن‌ها می‌تواند خطر کلی بیماری‌های عروقی را کاهش دهد.
راه‌های پیشگیری از سکته در زمستان
پیشگیری از سکته به یک فصل خاص محدود نمی‌شود. بااین‌حال، رعایت چند نکته در ماه‌های سرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
برای کاهش خطر سکته در زمستان:
- فشار خون خود را منظم کنترل کنید و داروهای تجویزشده را بدون نظر پزشک قطع نکنید. فشار خون بالا یکی از مهم‌ترین عوامل قابل‌کنترل سکته است.
- بدن را گرم نگه دارید. هنگام خروج از خانه چند لایه لباس، کلاه، شال و دستکش بپوشید.
- فعالیت بدنی را در زمستان متوقف نکنید. فعالیت منظم برای سلامت قلب و کاهش خطر سکته اهمیت دارد. در هوای بسیار سرد، فعالیت شدید ناگهانی انجام ندهید.
- رژیم غذایی سالم داشته باشید. مصرف سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، مغزها و روغن‌های سالم در الگوی غذایی مدیترانه‌ای توصیه شده است.
- سیگار را کنار بگذارید و از مصرف الکل پرهیز کنید؛ این موارد می‌توانند خطرات قلبی‌عروقی را افزایش دهند.
- از فعالیت سنگین ناگهانی در سرما خودداری کنید. فعالیت شدید در هوای سرد می‌تواند فشار بیشتری به سیستم قلبی‌عروقی وارد کند.
- دیابت و کلسترول را کنترل کنید. مدیریت عوامل خطر قلبی‌عروقی در تمام فصل‌ها برای پیشگیری از سکته اهمیت دارد.
جمع بندی
در مجموع، پیشگیری از سکته در زمستان با کنترل عوامل خطر و مراقبت بیشتر در برابر سرما امکان‌پذیر است. کنترل منظم فشار خون، مصرف صحیح داروها، تغذیه سالم، فعالیت بدنی مناسب، ترک سیگار و گرم نگه داشتن بدن از مهم‌ترین اقدامات هستند. افراد مبتلا به فشار خون بالا، دیابت یا بیماری‌های قلبی باید در روزهای سرد توجه بیشتری به وضعیت سلامت خود داشته باشند.
