ریزش مو در کودکان؛ علت‌ها، علائم و درمان
ریزش مو در کودکان همیشه به معنای یک مشکل جدی نیست، اما نباید آن را نادیده گرفت. عواملی مانند عفونت قارچی پوست سر، کمبودهای تغذیه‌ای،استرس، بیماری‌های زمینه‌ای یا عادت‌هایی مانند کشیدن و پیچاندن مو می‌توانند باعث ریزش مو شوند. تشخیص علت اصلی اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان ریزش مو در کودکان به عامل ایجادکننده آن بستگی دارد. اگر ریزش مو به‌صورت ناگهانی، تکه‌ای یا همراه با خارش و پوسته‌ریزی باشد، بهتر است کودک توسط پزشک بررسی شود.
ریزش مو در کودکان همیشه نشانه یک بیماری جدی نیست. برخی نوزادان در ماه‌های ابتدایی زندگی، بخش زیادی از موهای خود را از دست می‌دهند. این وضعیت معمولاً طبیعی است و موها دوباره رشد می‌کنند. اصطکاک پشت سر نیز می‌تواند باعث کم‌شدن مو در نوزادان شود. این اتفاق بیشتر هنگام چرخاندن سر روی سطوح ثابت دیده می‌شود. در کودکان بزرگ‌تر، علت ریزش مو متفاوت است.
عفونت قارچی پوست سر یکی از علت‌های مهم ریزش موی تکه‌ای است. این عفونت با نام «تینیا کاپیتیس» شناخته می‌شود. پوسته‌ریزی، خارش، قرمزی و شکستگی موها می‌تواند همراه آن باشد. آکادمی پوست آمریکا، این عفونت را در کودکان ۵ تا ۱۴ ساله شایع‌تر می‌داند. یکی دیگر از علت‌های مهم، آلوپسی آره‌آتا است. این بیماری یک اختلال خودایمنی محسوب می‌شود. در این وضعیت، سیستم ایمنی به فولیکول‌های مو حمله می‌کند.
آلوپسی آره‌آتا می‌تواند در هر سنی ایجاد شود. بااین‌حال، شروع آن در کودکان و جوانان نیز شایع است. کشیدن مداوم مو نیز می‌تواند باعث ریزش مو شود. بستن مو با کش محکم یا مدل‌های کشیده، نمونه‌ای از این مشکل است. این نوع ریزش مو «آلوپسی کششی» نام دارد. کاهش فشار روی موها می‌تواند به بهبود آن کمک کند.
علائم ریزش مو در کودکان را چگونه تشخیص دهیم؟
شکل ریزش مو می‌تواند سرنخ مهمی درباره علت آن ارائه دهد. برای مثال، ریزش ناگهانی و گرد می‌تواند با آلوپسی آره‌آتا مرتبط باشد. در این حالت، پوست ناحیه معمولاً صاف و بدون پوسته است. برخی کودکان ممکن است هم‌زمان تغییراتی در ناخن‌ها داشته باشند. فرورفتگی‌های کوچک روی ناخن از نشانه‌های گزارش‌شده آلوپسی آره‌آتا هستند. طبق اطلاعات آکادمی پوست آمریکا، حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد مبتلایان تغییرات ناخنی دارند. در مقابل، ریزش ناشی از عفونت قارچی معمولاً ظاهر متفاوتی دارد.
پوسته‌ریزی، خارش، التهاب و موهای شکسته می‌تواند مشاهده شود. گاهی پوست سر نیز حساس یا ملتهب به نظر می‌رسد. ریزش منتشر مو نیز ممکن است پس از یک بیماری ایجاد شود. تب بالا، بیماری شدید یا یک فشار جسمی می‌تواند چرخه رشد مو را تغییر دهد. این وضعیت «تلوژن افلوویوم» نامیده می‌شود. ریزش معمولاً چند هفته یا چند ماه پس از عامل محرک دیده می‌شود. در بسیاری از موارد، این نوع ریزش به‌تدریج بهتر می‌شود. عادت به کشیدن یا پیچاندن مو نیز باید مورد توجه قرار گیرد. این رفتار ممکن است ناخودآگاه انجام شود. در چنین شرایطی، موها ممکن است شکسته و کوتاه شوند.
مقایسه مهم‌ترین علت‌های ریزش مو
| علت احتمالی | ظاهر ریزش مو | نشانه‌های همراه |
|---|---|---|
| عفونت قارچی پوست سر | تکه‌ای و همراه شکستگی مو | پوسته‌ریزی، خارش و التهاب |
| آلوپسی آره‌آتا | معمولاً گرد و صاف | گاهی تغییرات ناخن |
| تلوژن افلوویوم | کم‌شدن مو | معمولاً پس از بیماری یا تب |
| آلوپسی کششی | بیشتر اطراف محل کشش | ارتباط با مدل موی سفت |
| کشیدن مو | تکه‌ای و موهای شکسته | مشاهده یا سابقه کشیدن مو |
ریزش مو در کودکان چه زمانی نیاز به پزشک دارد؟
اگر ریزش مو ناگهانی یا قابل توجه باشد، بهتر است کودک معاینه شود. ایجاد لکه‌های کاملاً بدون مو نیز نیازمند بررسی علت است. وجود پوسته، خارش، قرمزی یا التهاب اهمیت بیشتری دارد. در این شرایط، احتمال بیماری‌های پوست سر افزایش پیدا می‌کند. ریزش ابرو یا مژه نیز باید با پزشک مطرح شود. همچنین اگر ریزش مو همراه تغییرات ناخن باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
پزشک معمولاً درباره زمان شروع ریزش سؤال می‌کند. سابقه بیماری، تب، جراحی یا فشار جسمی نیز بررسی می‌شود. وضعیت پوست سر و موها نیز با دقت بررسی خواهد شد. در بعضی موارد، آزمایش خون برای بررسی بیماری‌های زمینه‌ای لازم می‌شود. آکادمی پوست آمریکا می‌گوید آزمایش‌هایی برای بررسی تیروئید، آهن و برخی ویتامین‌ها ممکن است درخواست شوند. البته انجام این آزمایش‌ها برای همه کودکان ضروری نیست. نوع آزمایش به علائم و یافته‌های معاینه بستگی دارد.
آیا شامپو می‌تواند ریزش موی کودک را درمان کند؟
شامپو به‌تنهایی درمان بیشتر علت‌های ریزش مو نیست. انتخاب شامپو باید بر اساس وضعیت پوست سر انجام شود. برای مثال، در قارچ پوست سر ممکن است شامپوی ضدقارچ در کنار درمان اصلی استفاده شود. بااین‌حال، درمان عفونت به داروی مناسب نیاز دارد.
بنابراین بهتر است به تبلیغات مربوط به شامپوهای «ضدریزش» مخصوص کودکان اعتماد نکنید. ابتدا باید علت ریزش مو مشخص شود.
آیا کمبود ویتامین باعث ریزش موی کودک می‌شود؟
برخی مشکلات تغذیه‌ای می‌توانند با تغییرات مو ارتباط داشته باشند. بااین‌حال، هر کودک دارای ریزش مو به مکمل نیاز ندارد. مصرف خودسرانه آهن، ویتامین D یا سایر مکمل‌ها ممکن است برای کودک مناسب نباشد.
اگر پزشک به کمبود تغذیه‌ای شک داشته باشد، ممکن است آزمایش خون درخواست کند. سپس مکمل مناسب بر اساس نتیجه آزمایش تجویز می‌شود. در آلوپسی آره‌آتا نیز پزشک گاهی برای بررسی سطح آهن و ویتامین‌ها آزمایش درخواست می‌کند.
جمع‌بندی
درمان ریزش مو در کودکان به علت اصلی مشکل وابسته است. قارچ پوست سر، آلوپسی آره‌آتا، استرس و مدل‌های موی سفت از علت‌های مهم هستند. بسیاری از موارد با تشخیص صحیح و درمان مناسب بهبود پیدا می‌کنند.
اگر ریزش مو ادامه‌دار است، لکه‌های طاسی ایجاد شده یا پوست سر تغییر کرده است، بهتر است کودک توسط پزشک معاینه شود. از مصرف خودسرانه دارو و مکمل برای رشد مو نیز خودداری کنید.
