نماز غفیله چیست؟ نحوه خواندن، وقت و فضیلت آن
در میان نمازهای مستحبی، بعضی به دلیل فضیلت و جایگاه خاص در آموزههای دینی، مورد توجه بیشتری قرار گرفتهاند. یکی از این نمازها، «نماز غفیله» است که در فاصله میان نماز مغرب و عشا خوانده میشود و روایات و ثوابهای فراوانی برای آن نقل شده است. اگر تاکنون درباره این نماز پربرکت چیزی نشنیدهاید یا در نحوه خواندن آن تردید دارید، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.
نماز غفیله چیست؟
نماز غفیله یک نماز دو رکعتی مستحبی است که در فاصله میان نماز مغرب و عشا، بعد از پایان نماز مغرب خوانده میشود. واژه «غفیله» به معنای «غافلان» است؛ چراکه در روایات آمده این نماز برای کسانی که در این وقت از یاد خدا غافلاند، فرصتی برای مغفرت و بخشش است.
این نماز از محبوبترین و پرثوابترین نمازهای مستحبی میانه شب به حساب میآید و برای آن آثار و برکات دنیوی و اخروی بسیاری بیان شده است. اگرچه مستحب است در همین فاصله زمانی خاص خوانده شود، اما در روایات، خواندن آن در هر لحظهای از شب نیز جایز و دارای فضیلت دانسته شده است.
زمان و وقت نماز غفیله
وقت اصلی نماز غفیله، فاصله بعد از نماز مغرب تا قبل از نماز عشاست. این زمان، محدودهای بسیار کوتاه است و به همین دلیل گاهی خواندنش از یاد میرود؛ برای همین به این نماز «غفیله» (نماز غافلان) گفتهاند.
نکته مهم: در این فاصله کوتاه، اگر موفق نشدید نماز غفیله را بخوانید، باز هم میتوانید در هر زمان دیگری از شب آن را به جا آورید. بسیاری از علما تأکید کردهاند که این نماز را میتوان در طول شب هم خواند و تنها بهترین زمان آن، همان فاصله مغرب تا عشاست.
نماز غفیله چند رکعت است؟
نماز غفیله دو رکعت است و در هر رکعت آن آداب و ذکرهای مشخصی خوانده میشود. راحتی و کوتاهی این نماز باعث میشود هر فردی بهراحتی بتواند آن را در منزل، مسجد یا حتی سفر به جای آورد.
نحوه خواندن نماز غفیله به طور کامل
برای خواندن صحیح نماز غفیله، مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید:
نیت نماز غفیله
در ابتدای نماز اینگونه نیت کنید: «دو رکعت نماز غفیله به قصد قربت الی الله»
رکعت اول
- بعد از حمد، این آیه از سوره انبیاء خوانده شود:
«وَذَا النُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَیْهِ فَنَادَىٰ فِی الظُّلُمَاتِ أَن لَّا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذَلِکَ نُنجِی الْمُؤْمِنِینَ» (آیات ۸۷ و ۸۸ سوره انبیاء)
- سپس رکوع، سجده و بقیه نماز را مانند نمازهای عادی ادامه دهید.
رکعت دوم
-
بعد از حمد، این آیه از سوره انعام خوانده شود:
«وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَیْبِ لَا یَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَیَعْلَمُ مَا فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَهٍ إِلَّا یَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّهٍ فِی ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا یَابِسٍ إِلَّا فِی کِتَابٍ مُّبِینٍ» (آیه ۵۹ سوره انعام)
-
بعد از آن، این دعا خوانده شود:
«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِمَفَاتِحِ الْغَیْبِ الَّتِی لَا یَعْلَمُهَا إِلَّا أَنتَ…» (دعای معروف غفیله که در مفاتیح الجنان آمده است)
-
سپس قنوت، تشهد، سلام و پایان نماز.
دعای بعد از نماز غفیله
پس از اتمام دو رکعت و سلام نماز، مستحب است این دعا را بخوانند:
«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِمَفَاتِحِ الْغَیْبِ…» تا پایانی که درباره آمرزش گناهان و حوائج دنیا و آخرت است. این دعا به نام «دعای غفیله» معروف است و در مفاتیح الجنان ذکر شده است.
فضیلت و ثواب نماز غفیله
در روایات، ثوابهای بسیاری برای نماز غفیله ذکر شده است:
- 🕌 قرائت قرآن در نماز: قرار گرفتن آیات ۸۷ و ۸۸ سوره انبیاء و آیه ۵۹ سوره انعام در این نماز، نشان از اهمیت محتوای آن است.
- 🙏 خشنودی خداوند: از امام معصوم (ع) نقل شده کسی که این نماز را بخواند، خداوند بهسبب خواندن آیات آن، او را میآمرزد.
- 💛 برآورده شدن حاجت: در دعای بعد از آن، از خداوند طلب حوائج دنیا و آخرت میشود و در روایات بر استجابت آن تأکید شده است.
- ⭐ جایگاه در پیشگاه خدا: این نماز موجب بالا رفتن درجه مؤمن و نزدیکی به رحمت الهی دانسته شده است.
شرایط و احکام نماز غفیله
- این نماز مانند سایر نمازها به طهارت (وضو و غسل در صورت نیاز) و رعایت شرایط نماز نیاز دارد.
- قبله، لباس پاک و رعایت اصول نماز مثل بقیه نمازهای مستحبی است.
- اگر وقت کوتاه بود، باز هم میتوانید در طول شب این نماز را بخوانید.
- اینکه حتماً بین مغرب و عشا باشد مستحب است، نه واجب.
تفاوت نماز غفیله با نافله مغرب
گاهی نماز غفیله با نافله مغرب (دو رکعت بعد از نماز مغرب) اشتباه گرفته میشود. این دو نماز مستحبی جدا از هم هستند و جایگاه و محتوای متفاوتی دارند:
| نافله مغرب | نماز غفیله | |
|---|---|---|
| تعداد رکعت | ۴ رکعت (دو نماز دو رکعتی) | ۲ رکعت |
| بهترین وقت | بعد از نماز مغرب | بین مغرب و عشا |
| ذکرهای خاص | ندارد | آیات انبیاء و انعام دارد |
سوالات متداول درباره نماز غفیله
آیا نماز غفیله را میتوان بعداز قضای نماز مغرب خواند؟
بله، برای آن که وقت مغرب تا عشا «بهترین زمان» است، نه شرط. خواندن آن در هر زمانی از شب جایز است.
آیا میتوان نماز غفیله را نشسته خواند؟
نمازهای مستحبی مانند غفیله را میتوان نشسته هم خواند، اما بهتر است ایستاده و همراه با شرایط نماز باشد.
آیا بعداز نماز غفیله حتماً باید دعای مخصوص را خواند؟
دعای غفیله مستحب است و بخشی از فضیلت این نماز محسوب میشود، اما واجب نیست و اگر خوانده نشود، نماز صحیح است.
